W badaniu SAMSON 60 osób, które wcześniej odstawiły statynę z powodu skutków ubocznych, przez rok na zmianę dostawało statynę, placebo albo nic. Nikt nie wiedział, co połyka. Około 90% dolegliwości przypisywanych statynie pojawiało się także po tabletce bez substancji czynnej. To nie znaczy, że ci ludzie zmyślali. Ból był prawdziwy, ale jego źródłem było oczekiwanie szkody, czyli efekt nocebo.

Podobnie wyszło w badaniu ASCOT-LLA na blisko 10 tysiącach pacjentów. Dopóki nikt nie wiedział, kto bierze atorwastatynę, a kto placebo, bóle mięśni zgłaszano równie często w obu grupach. Po odślepieniu zgłoszenia w grupie statyny wzrosły o 41%. W tabletce nic się nie zmieniło, zmieniła się tylko wiedza pacjenta. Prawdziwa miopatia po statynach istnieje, ale jest rzadka, a groźna rabdomioliza jest wyjątkowo rzadka.

Z cukrzycą jest inaczej: tu sygnał jest realny. Metaanaliza 13 badań na ponad 91 tysiącach osób pokazała wzrost ryzyka cukrzycy typu 2 o około 9%. W liczbach bezwzględnych to jeden dodatkowy przypadek na 255 osób leczonych przez 4 lata, przy około pięciu zapobiegniętych zawałach, udarach lub zgonach sercowo-naczyniowych. Ryzyko rośnie z dawką, ale korzyść rośnie szybciej, a dotyczy głównie osób, które i tak były blisko cukrzycy.

Więcej o korzyściach, ryzyku i o tym, jak rozmawiać o leczeniu, znajdziesz w książce „Cholesterol, jakiego nie znasz”.

Źródła
  1. Wood F.A. i wsp. N-of-1 trial of a statin, placebo, or no treatment to assess side effects (SAMSON). N Engl J Med 2020.
  2. Gupta A. i wsp. Adverse events associated with unblinded, but not with blinded, statin therapy in ASCOT-LLA. Lancet 2017.
  3. Sattar N. i wsp. Statins and risk of incident diabetes: a collaborative meta-analysis of randomised statin trials. Lancet 2010.
  4. Preiss D. i wsp. Risk of incident diabetes with intensive-dose compared with moderate-dose statin therapy. JAMA 2011.