W dyskusjach o cholesterolu u seniorów często pada argument: w dużych badaniach obserwacyjnych wyższy LDL nie wiązał się z krótszym życiem, więc może cholesterol wcale nie szkodzi. Dane są prawdziwe. Wniosek, który się z nich wyciąga, już nie.

Przegląd 19 kohort z 2016 roku i holenderskie badanie z Lejdy (724 osoby w wieku 85 lat, 10 lat obserwacji) pokazały, że u najstarszych osób wyższy cholesterol często szedł w parze z mniejszą śmiertelnością. Ale to korelacja. Osoby najbardziej wrażliwe na wysoki LDL częściej umierają przed siedemdziesiątką, więc w badaniu zostają ci, którzy przetrwali. U schorowanych seniorów cholesterol spada przez niedożywienie, nowotwór czy przewlekły stan zapalny, czyli jest skutkiem choroby, a nie ochroną przed nią. Po 75. roku życia rośnie też znaczenie innych zagrożeń: infekcji, upadków, demencji.

Nowe amerykańskie wytyczne z 2026 roku nie wycofują się z tego, że LDL napędza miażdżycę. Mówią za to, że u sprawnej osoby po 75. roku życia leczenie w profilaktyce pierwotnej można rozważyć razem ze zmianą stylu życia, a u osób z chorobami ograniczającymi długość życia można świadomie odstawić lek. Rozpoczęcie statyny przez 78-latka i kontynuowanie jej przez kogoś, kto bierze ją od 15 lat, to dwie różne decyzje. Pomóc mogą ApoB, Lp(a) i badanie wapnia w tętnicach wieńcowych (CAC), a kluczowe pytanie brzmi: czy zdążysz odnieść korzyść z leczenia, zanim dogonią Cię inne choroby?

Jak czytać wynik razem z ryzykiem, a nie w oderwaniu od niego, pokazuję w książce „Cholesterol, jakiego nie znasz”. Więcej o samym ApoB przeczytasz we wpisie ApoB: badanie, które może powiedzieć więcej niż sam LDL-C.

Źródła
  1. Ravnskov U. i wsp. Lack of an association or an inverse association between low-density-lipoprotein cholesterol and mortality in the elderly: a systematic review. BMJ Open 2016.
  2. Weverling-Rijnsburger A.W. i wsp. Total cholesterol and risk of mortality in the oldest old. Lancet 1997 (badanie Leiden 85-plus).